Diğer Adları:

Halk arasında Çeşmik, Karaçalı gibi adlarla anılır.
Botanik ve Kimyasal Özellikleri:
Çezmezan, Paliurus aculeatus (Rhamnaceae) bitkisinin meyveleridir. Çeşmezan’ın elde edildiği bitki haziranda sarı renkli küçük çiçekler açar. 2 cm. yüksekliğinde dikenli bir bitki olup yaprakları saplıdır. Çezmezan 2-3 cm. çapında kahverengi, üç tohumlu meyvedir ve Anadolu’da vardır.

Kullanılışı:

Halk arasında özellikle göz ağrısı için kullanılır. Bu bakımdan “Diş için, kerpetan, göz için Çezmezan” deyimi yaygındır. Çezmezan, eskiden olduğu kadar bugün de aktar dükkanlarında vardır. Ayrıca Çezmezan içerden kabız, idrar söktürücü ve bazı göğüs hastalıklarını geçirici olarak kullanılır.
Modern Tıptaki Yeri:

Bu droğun göz hastalıklarına karşı kullanılabileceğine dair modern tıpta hiçbir bilgi yoktur. Ancak modern tıp açısından düretik etkisi ve göğüs hastalıklarında kullanılışı vardır.

Geleneksel Halk Reçeteleri:

1.    Göz ağrısı için bir miktar Çezmezan dövülür ve göze sürülür.
2.    Trahom tedavisi için kaynatılmış suyundan hastaya içirilir.